جایزۀ كتاب سال در ایران برای نخستین بار با هدف تشویق خادمان دانش و فرهنگ ایران در سال 1334 هجری شمسی راهاندازی شد. این جایزه به پدیدآورندگان یازده كتاب برگزیده كه در سال 1332 منتشر شده بودند، تعلق گرفت. از آن سال به بعد، هر ساله طی فراخوانی از تمام نویسندگان، مترجمان و مؤلفان دعوت میشود تا پنج نسخه از كتاب خود را كه در سال گذشته برای اولین بار و به زبان فارسی منتشر شده است، به نشانی دبیرخانۀ این جایزه ارسال كنند تا توسط هیأت داوران ارزیابی شود.
این جایزه تا سال 1356 هـ . ش هر ساله به برندگان اهدا می شد. از سال 1356 با افزایش و قوت گرفتن وقایع انقلاب و حركت های مردمی، اهدای این جایزه به تعویق افتاد و چهار سال بعد در سال 1361 دوباره این موضوع در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد و در سال 1362 آییننامۀ نحوۀ انتخاب كتاب سال توسط وزیر وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب شد. از آن به بعد هر سال در دهۀ فجر مراسم اهدای جایزۀ كتاب سال برگزار میشود که در اغلب سالها نام استادانی از دانشگاه فردوسی مشهد در میان برندگان جایزۀ کتاب سال به عنوان مؤلف/مترجم/مصحح کتابهای «برگزیده» یا «شایستۀ تقدیر» دیده میشود:
این جایزه تا سال 1356 هـ . ش هر ساله به برندگان اهدا می شد. از سال 1356 با افزایش و قوت گرفتن وقایع انقلاب و حركت های مردمی، اهدای این جایزه به تعویق افتاد و چهار سال بعد در سال 1361 دوباره این موضوع در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد و در سال 1362 آییننامۀ نحوۀ انتخاب كتاب سال توسط وزیر وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب شد. از آن به بعد هر سال در دهۀ فجر مراسم اهدای جایزۀ كتاب سال برگزار میشود که در اغلب سالها نام استادانی از دانشگاه فردوسی مشهد در میان برندگان جایزۀ کتاب سال به عنوان مؤلف/مترجم/مصحح کتابهای «برگزیده» یا «شایستۀ تقدیر» دیده میشود:
1- فهرست استادان (مؤلف/مترجم/مصحح) برگزیدۀ دورههای مختلف جایزۀ کتاب سال از دانشگاه فردوسی مشهد:
| ردیف | نام و نام خانوادگی برندۀ کتاب سال | سال (دوره) | توضیح بیشتر |
|---|---|---|---|
| 1 | استاد حسن مصطفوی | 1362 (اولین دوره) | بیشتر |
| 2 | دکتر علی حائریان اردکانی | 1362 (اولین دوره) | بیشتر |
| 3 | دکتر محمود مهدوی دامغانی | 1363 (دومین دوره) | بیشتر |
| 4 | دکتر محمود رامیار | 1363 (دومین دوره) | بیشتر |
| 5 | دکتر علیرضا کوچکی | 1367 (ششمین دوره) | بیشتر |
| 6 | دکتر ابوالقاسم بزرگنیا | 1368 (هفتمین دوره) | بیشتر |
| 7 | دکتر عبدالهادی حائری | 1368 (هفتمین دوره) | بیشتر |
| 8 | دکتر رضا زمردیان | 1369 (هشتمین دوره) | بیشتر |
| 9 | دکتر حسن صادقی | 1371 (دهمین دوره) | بیشتر |
| 10 | دکتر جواد حدیدی | 1373 (دوازدهمین دوره) – 1374 (سیزدهمین دوره) | بیشتر |
| 11 | دکتر محمدجعفر یاحقی | 1375 (چهاردهمین دوره) – 1389 (بیست و هشتمین دوره) | بیشتر |
| 12 | دکتر سیّد محمدرضا مدرّس رضوی | 1375 (چهاردهمین دوره) | بیشتر |
| 13 | استاد سیّد جلالالدّین آشتیانی | 1377 (شانزدهیمن دوره) | بیشتر |
| 14 | دکتر محمّدابراهیم زمردیان | 1379 (هجدهمین دوره) | بیشتر |
| 15 | استاد محمّد واعظزاده خراسانی | 1380 (نوزدهمین دوره) | بیشتر |
| 16 | دکتر امیر فتوت | 1398 (سی و هفتمین دوره) | بیشتر |
| 17 | دکتر محمّد حیدرپور | 1399 (سی و هشتمین دوره) | بیشتر |
2- فهرست استادان (مؤلف/مترجم/مصحح) شایستۀ تقدیر دورههای مختلف جایزۀ کتاب سال از دانشگاه فردوسی مشهد:
| ردیف | نام و نام خانوادگی | سال | توضیح بیشتر |
|---|---|---|---|
| 1 | دکتر غلامحسین حقنیا | 1369 (هشتمین دوره) | بیشتر |
| 2 | دکتر امین علیزاده | 1362 (هشتمین دوره) 1384 (بیستوسومین دوره) 1385 (بیستوچهارمین دوره) |
بیشتر |
| 3 | دکتر رحیم عفیفی | 1374 (سیزدهمین دوره) | بیشتر |
| 4 | دکتر علی حائریان اردکانی | 1377 (شانزدهمین دوره) | بیشتر |
| 5 | دکتر بابک امینشهیدی | 1377 (شانزدهمین دوره) | بیشتر |
| 6 | دکتر محمدکاظم خواجویان | 1377 (شانزدهمین دوره) | بیشتر |
| 7 | استاد علی حقی | "1378 (هفدهمین دوره) 1387 (بیستوششمین دوره) |
بیشتر |
| 8 | دکتر محمود فتوحی رودمعجنی | 1380 (نوزدهمین دوره) 1392 (سیویکمین) |
بیشتر |
| 9 | دکتر داور شاهسونی | 1382 (بیستویکمین دوره) | بیشتر |
| 10 | دکتر احمدرضا موثقی | 1382 (بیستویکمین دوره) | بیشتر |
| 11 | دکتر فائزه توتونیان | 1382 (بیستویکمین دوره) | بیشتر |
| 12 | دکتر محمد فرهادرحیمی | 1384 (بیستوسومین دوره) | بیشتر |
| 13 | دکتر محسن سربیشهای | 1384 (بیستوسومین دوره) | بیشتر |
| 14 | دکتر محمّدابراهیم زمردیان | 1386 (بیستوپنجمین دوره) | بیشتر |
| 15 | دکتر سیّد مهدی زرقانی | 1389 (بیستوهشتمین دوره) 1399 (سیوهشتمین دوره) |
بیشتر |
| 16 | دکتر پرویز ضیاءشهابی | 1393 (سی و دومین دوره) | بیشتر |
| 17 | دکتر علیرضا کوچکی | 1393 (سی و دومین دوره) | بیشتر |
| 18 | دکتر جمشید قنبری | 1394 (سی و سومین دوره) | بیشتر |
| 19 | دکتر منصور معتمدی | 1397 (سی و ششمین دوره) | بیشتر |
| 20 | دکتر منصور علیآبادیان | 1397 (سی و ششمین دوره) | بیشتر |